ระบบชาร์จเร็วรถ EV หรือ DC Fast Charging คือการส่งไฟฟ้ากระแสตรงจากเครื่องชาร์จเข้าสู่ระบบแบตเตอรี่ของรถโดยตรง จึงสามารถใช้กำลังได้สูงกว่าการชาร์จ AC ที่ต้องแปลงไฟผ่าน On-board Charger ภายในรถ
สถานีชาร์จเร็วอาจมีกำลังตั้งแต่หลายสิบกิโลวัตต์ไปจนถึงหลายร้อยกิโลวัตต์ แต่ตัวเลขที่ติดบนเครื่องไม่ได้หมายความว่ารถจะได้รับกำลังนั้นตลอดเวลา
กำลังจริงขึ้นอยู่กับข้อจำกัดของรถ ระดับแบตเตอรี่ อุณหภูมิ เส้นโค้งการชาร์จ และความสามารถของสถานี Alternative Fuels Data Center (U.S. Department of Energy) อธิบายว่าการชาร์จสาธารณะมีทั้ง Level 2 และ DC Fast Charging และเวลาชาร์จจริงขึ้นอยู่กับรถ อุปกรณ์ และเงื่อนไขหน้างาน จึงไม่ควรใช้กำลังสูงสุดของตู้เป็นตัวแทนเวลาชาร์จทั้งหมด
หัวข้อ
ระบบชาร์จเร็วทำงานอย่างไร
กระบวนการโดยทั่วไปมีดังนี้
- รถเชื่อมต่อกับหัวชาร์จ DC
- สถานีกับรถตรวจสอบการเชื่อมต่อ
- ระบบแลกเปลี่ยนข้อมูลแรงดันและกระแส
- BMS กำหนดกำลังที่แบตเตอรี่รับได้
- สถานีแปลงไฟจากโครงข่ายเป็น DC
- ไฟ DC ส่งเข้าสู่ระบบแบตเตอรี่
- รถและสถานีปรับกำลังตลอดเซสชัน
- ระบบลดหรือหยุดกำลังเมื่อพบความผิดปกติ
สถานีไม่ได้บังคับส่งกำลังสูงสุดเข้าสู่รถตลอดเวลา แต่ต้องจ่ายตามที่รถร้องขอและระบบความปลอดภัยอนุญาต
กำลังชาร์จวัดเป็นอะไร
กำลังชาร์จวัดเป็น กิโลวัตต์หรือ kW ส่วนพลังงานที่เติมเข้าสู่รถวัดเป็น กิโลวัตต์ชั่วโมงหรือ kWh
- kW คืออัตราการส่งพลังงาน
- kWh คือปริมาณพลังงาน
ตัวอย่างเช่น สถานีจ่ายกำลังเฉลี่ย 100 kW เป็นเวลา 30 นาที ในทางทฤษฎีจะส่งพลังงานประมาณ 50 kWh ก่อนพิจารณาการสูญเสียและการเปลี่ยนแปลงของกำลัง
กำลังสูงสุดกับกำลังเฉลี่ยต่างกันอย่างไร
กำลังสูงสุด
เป็นค่าที่รถหรือสถานีสามารถทำได้ในช่วงเวลาหนึ่งภายใต้เงื่อนไขเหมาะสม
ตัวอย่าง รถระบุว่ารับ DC สูงสุด 166 kW ไม่ได้หมายความว่าจะรับ 166 kW ตั้งแต่เริ่มจนจบการชาร์จ
กำลังเฉลี่ย
เป็นกำลังเฉลี่ยตลอดช่วงที่เลือก เช่น จาก 10% ถึง 80%
กำลังเฉลี่ยมีผลต่อเวลาชาร์จจริงมากกว่าตัวเลขสูงสุด เพราะรถบางรุ่นแตะกำลังสูงสุดได้เพียงช่วงสั้น แต่รถอีกคันอาจรักษากำลังใกล้ระดับสูงได้นานกว่า
เวลา 10–80%
เป็นตัวเลขที่เหมาะกับการเปรียบเทียบการเดินทางมากกว่าการชาร์จ 0–100% เพราะช่วงใกล้เต็มมักช้าลงมาก
อย่างไรก็ตาม ต้องเปรียบเทียบภายใต้
- อุณหภูมิใกล้เคียงกัน
- สถานีกำลังเพียงพอ
- รถใช้ซอฟต์แวร์ใกล้เคียงกัน
- เริ่มต้นที่ระดับแบตเตอรี่เท่ากัน
- รถไม่ได้แบ่งกำลังกับหัวอื่น
เส้นโค้งการชาร์จคืออะไร
เส้นโค้งการชาร์จหรือ Charging Curve คือกราฟที่แสดงว่ารถรับกำลังเท่าไรในแต่ละระดับแบตเตอรี่
แกนนอนมักเป็นระดับแบตเตอรี่หรือ State of Charge ส่วนแกนตั้งเป็นกำลังชาร์จ kW
ลักษณะทั่วไปอาจเป็นดังนี้
| ช่วงแบตเตอรี่ | พฤติกรรมโดยทั่วไป |
|---|---|
| ระดับต่ำมาก | ระบบตรวจสอบและค่อยเพิ่มกำลัง |
| ระดับต่ำถึงปานกลาง | อาจรับกำลังสูงสุดหรือใกล้สูงสุด |
| ระดับกลาง | กำลังเริ่มลดตามอุณหภูมิและแรงดัน |
| ประมาณ 80% ขึ้นไป | กำลังมักลดลงชัดเจน |
| ใกล้ 100% | ชาร์จช้าเพื่อควบคุมเซลล์และปรับสมดุล |
รูปทรงจริงของกราฟแตกต่างกันในรถแต่ละรุ่น ไม่ควรสร้างเส้นโค้งเฉพาะรุ่นโดยไม่มีข้อมูลทดสอบที่ตรวจสอบได้
ทำไมกำลังลดลงเมื่อแบตเตอรี่ใกล้เต็ม
เมื่อเซลล์ใกล้ระดับแรงดันสูงสุด ระบบต้องควบคุมกระแสอย่างระมัดระวังเพื่อ
- ป้องกันการชาร์จเกิน
- ลดความร้อน
- ปรับสมดุลเซลล์
- รักษาอายุแบตเตอรี่
- ป้องกันแรงดันของเซลล์บางก้อนสูงเกินไป
จึงเป็นเรื่องปกติที่การชาร์จช่วงประมาณ 80–100% จะใช้เวลาต่อหน่วยพลังงานมากกว่าช่วงก่อนหน้า
สำหรับการเดินทางไกล การออกเดินทางเมื่อมีพลังงานเพียงพอไปถึงสถานีถัดไปอาจประหยัดเวลากว่าการรอจนเต็ม 100%
ปัจจัยที่ทำให้ชาร์จเร็วกลายเป็นชาร์จช้า
1. ระดับแบตเตอรี่สูง
เมื่อแบตเตอรี่ใกล้เต็ม รถจะลดกำลังเพื่อป้องกันเซลล์
2. แบตเตอรี่เย็นเกินไป
อุณหภูมิต่ำทำให้ปฏิกิริยาเคมีภายในเซลล์ช้าลง รถจึงจำกัดกำลังเพื่อความปลอดภัย
รถบางรุ่นมีระบบเตรียมอุณหภูมิแบตเตอรี่ก่อนถึงสถานี แต่ผู้ใช้ต้องตั้งปลายทางผ่านระบบนำทางหรือเปิดฟังก์ชันตามเงื่อนไข
3. แบตเตอรี่ร้อนเกินไป
หากเพิ่งขับเร็ว ขึ้นเขา ใช้กำลังสูง หรือชาร์จต่อเนื่องหลายครั้ง ระบบอาจลดกำลังเพื่อระบายความร้อน
4. กำลังของสถานีต่ำกว่าที่รถรับได้
รถที่รับได้ 150 kW เมื่อเสียบสถานี 50 kW จะถูกจำกัดด้วยสถานี
5. สถานีแบ่งกำลัง
สถานีบางแห่งใช้ชุดจ่ายกำลังร่วมกัน เมื่อมีรถหลายคัน กำลังต่อหัวอาจลดลง
6. แรงดันของรถกับสถานีไม่เหมาะกัน
สถานีอาจระบุกำลังสูง แต่ไม่สามารถส่งกระแสหรือแรงดันในช่วงที่รถต้องการได้เต็มประสิทธิภาพ
7. สายและหัวชาร์จร้อน
ระบบอาจลดกำลังเมื่ออุณหภูมิของสาย หัวต่อ หรือเครื่องชาร์จสูงเกินกำหนด
8. สถานีลดกำลังชั่วคราว
อาจเกิดจาก
- อุณหภูมิอุปกรณ์
- กำลังไฟฟ้าในพื้นที่
- การบำรุงรักษา
- ระบบสื่อสาร
- ข้อจำกัดของโครงข่าย
- ความผิดปกติภายในเครื่อง
9. รถเปิดระบบปรับอุณหภูมิ
พลังงานบางส่วนอาจถูกใช้กับแอร์หรือระบบควบคุมอุณหภูมิแบตเตอรี่ ทำให้ตัวเลขพลังงานเข้าสู่แบตเตอรี่ต่างจากกำลังที่สถานีจ่าย
10. ซอฟต์แวร์หรือ BMS จำกัดกำลัง
รถอาจได้รับการอัปเดตเส้นโค้งการชาร์จ หรือจำกัดกำลังเมื่อพบความผิดปกติ
ตัวอย่างคำนวณเวลาชาร์จ
สมมติรถมีแบตเตอรี่ 100 kWh และต้องการชาร์จจาก 20% เป็น 80%
พลังงานที่ต้องเติมโดยประมาณ:
100 × 60% = 60 kWh
กรณีคิดจากกำลังสูงสุด 150 kW
หากใช้กำลัง 150 kW ตลอดเวลา:
60 ÷ 150 = 0.4 ชั่วโมง หรือ 24 นาที
แต่การชาร์จจริงอาจไม่ได้รักษา 150 kW ตลอดช่วง
กรณีกำลังเฉลี่ย 100 kW
60 ÷ 100 = 0.6 ชั่วโมง หรือ 36 นาที
กรณีกำลังเฉลี่ย 75 kW
60 ÷ 75 = 0.8 ชั่วโมง หรือ 48 นาที
ตัวอย่างนี้แสดงให้เห็นว่ากำลังเฉลี่ยสำคัญกว่ากำลังสูงสุดต่อเวลาชาร์จจริง
สถานี 300 kW ทำให้รถชาร์จเร็วขึ้นเสมอหรือไม่
ไม่เสมอไป
หากรถรับสูงสุด 120 kW การใช้สถานี 300 kW ไม่ได้ทำให้รถรับเกิน 120 kW
แม้รถรับได้ 300 kW กำลังจริงยังอาจต่ำกว่าเมื่อ
- แบตเตอรี่ใกล้เต็ม
- อุณหภูมิไม่เหมาะสม
- สถานีแบ่งกำลัง
- รถจำกัดกระแส
- แรงดันไม่ตรงช่วงประสิทธิภาพสูงสุด
ควรเลือกสถานีที่มีกำลังเพียงพอกับรถและมีความน่าเชื่อถือ ไม่จำเป็นต้องเลือกตัวเลขสูงที่สุดทุกครั้ง
หัวชาร์จเร็วที่พบบ่อย
CCS2
เป็นหัวชาร์จ DC ที่ใช้กับรถใหม่จำนวนมากในประเทศไทย ประกอบด้วยส่วน Type 2 ด้านบนและขั้ว DC ด้านล่าง
CHAdeMO
พบในรถญี่ปุ่นบางรุ่น โดยจำนวนรถใหม่ที่ใช้หัวประเภทนี้ลดลงในหลายตลาด
GB/T DC
ใช้กับรถหรือสถานีที่เป็นมาตรฐานจีน ต้องตรวจความเข้ากันได้กับรถที่จำหน่ายในประเทศไทย
กระทรวงพลังงานสหรัฐฯ อธิบายว่าหัว DC Fast Charge มีหลายมาตรฐานและผู้ใช้ต้องตรวจความเข้ากันได้กับรถ
ไม่ควรใช้อะแดปเตอร์ที่ผู้ผลิตรถไม่รับรอง
ค่าใช้จ่ายชาร์จเร็ว
ผู้ให้บริการอาจคิดค่าชาร์จตาม
- พลังงาน kWh
- เวลา
- กำลังของสถานี
- ช่วงเวลา
- ค่าจอดรถ
- ค่าจอดแช่
- ค่าธรรมเนียมสมาชิก
- โปรโมชั่น
ตัวอย่างคำนวณ
สมมติเติมพลังงาน 60 kWh และค่าบริการ 8 บาทต่อ kWh
60 × 8 = 480 บาท
หากมีค่าจอด 50 บาท ค่าใช้จ่ายรวมเป็น
480 + 50 = 530 บาท
ตัวเลขนี้เป็นตัวอย่าง ไม่ใช่อัตราปัจจุบันของสถานีใด
ชาร์จ DC บ่อยทำให้แบตเตอรี่เสื่อมหรือไม่
การชาร์จ DC ใช้กำลังสูงและสร้างความร้อนได้มากกว่า AC ในหลายกรณี แต่ไม่ได้หมายความว่าแบตเตอรี่จะเสียทันที
ผลระยะยาวขึ้นอยู่กับ
- เคมีแบตเตอรี่
- อุณหภูมิ
- กำลังที่ใช้
- ระดับแบตเตอรี่
- ระบบระบายความร้อน
- ความถี่การชาร์จ
- การเก็บรถไว้ใกล้เต็ม
- อายุของเซลล์
ควรใช้ DC เมื่อจำเป็น และใช้ AC สำหรับการชาร์จประจำเมื่อสะดวก โดยยึดคำแนะนำในคู่มือของรถ
วิธีชาร์จเร็วให้เสียเวลาน้อยลง
เริ่มชาร์จเมื่อระดับแบตเตอรี่ค่อนข้างต่ำ
รถจำนวนมากรับกำลังได้ดีในช่วงแบตเตอรี่ต่ำถึงปานกลาง แต่ไม่ควรขับจนต่ำมากโดยไม่มีสถานีสำรอง
ใช้ระบบนำทางของรถ
หากรถรองรับการเตรียมอุณหภูมิแบตเตอรี่ ระบบอาจเริ่มปรับอุณหภูมิเมื่อกำหนดสถานีเป็นปลายทาง
เลือกสถานีกำลังเหมาะกับรถ
สถานี 150 kW อาจเพียงพอสำหรับรถที่รับสูงสุดใกล้เคียงกัน ไม่จำเป็นต้องรอสถานี 300 kW
หยุดเมื่อพลังงานเพียงพอ
การรอจากประมาณ 80% ไป 100% อาจใช้เวลานาน ควรคำนวณพลังงานที่ต้องใช้ถึงสถานีหรือจุดหมายถัดไป
มีสถานีสำรอง
อย่าเดินทางไปสถานีเดียวด้วยแบตเตอรี่ต่ำมาก เพราะเครื่องอาจเสีย เต็ม หรือเข้าใช้งานไม่ได้
ข้อควรระวังขณะชาร์จเร็ว
- ตรวจหัวชาร์จให้ตรงกับรถ
- จอดให้สายไม่ตึง
- ตรวจว่าหัวเสียบและล็อกสมบูรณ์
- ไม่ใช้หัวหรือสายที่แตก
- ไม่จับขั้วโลหะ
- ไม่ดัดแปลงอะแดปเตอร์
- หยุดชาร์จผ่านระบบก่อนถอด
- ไม่ดึงสายด้วยแรง
- ไม่ให้ล้อรถทับสาย
- ย้ายรถหลังชาร์จเสร็จ
- หยุดใช้งานเมื่อมีกลิ่นไหม้หรือความร้อนผิดปกติ
- ติดต่อผู้ให้บริการเมื่อเครื่องแสดงข้อผิดพลาด
สำหรับการติดตั้งอุปกรณ์ชาร์จที่บ้าน หลักความปลอดภัยจะแตกต่างจากการใช้ตู้สาธารณะ เพราะต้องพิจารณาวงจรไฟ เบรกเกอร์ RCD สายดิน และโหลดไฟของบ้านโดยตรง สามารถอ่าน การเตรียมระบบไฟสำหรับติดตั้ง EV Charger และตรวจมาตรฐานจาก เอกสาร EV Charging ของการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค
ไม่ควรชาร์จเมื่อใด
ไม่ควรเสียบชาร์จและควรนำรถเข้าตรวจเมื่อ
- พอร์ตชาร์จเสียหาย
- รถเพิ่งถูกน้ำท่วม
- รถชนบริเวณใต้ท้อง
- มีข้อความเตือนระบบแรงดันสูง
- มีของเหลวรั่ว
- มีกลิ่นไหม้
- มีควันหรือความร้อนผิดปกติ
- สายหรือหัวชาร์จแตก
- สถานีจมน้ำ
- ระบบล็อกหัวชาร์จทำงานผิดปกติ
ปัญหาที่พบบ่อย
กำลังต่ำตั้งแต่เริ่ม
ตรวจระดับแบตเตอรี่ อุณหภูมิ กำลังสถานี และการแบ่งกำลัง
ชาร์จหยุดเอง
ตรวจข้อความบนรถ แอป การชำระเงิน และสถานี จากนั้นติดต่อผู้ให้บริการหากเกิดซ้ำ
หัวชาร์จถอดไม่ได้
หยุดเซสชัน รอระบบปลดล็อก และใช้วิธีปลดฉุกเฉินตามคู่มือ ห้ามใช้แรงกระชาก
ค่าใช้จ่ายไม่ตรง
บันทึกเลขสถานี เวลา พลังงาน และภาพหน้าจอ ก่อนแจ้งผู้ให้บริการ
ชาร์จเร็วแต่ระยะทางเพิ่มน้อย
อาจเกิดจากการเปิดแอร์ การประเมินระยะทางตามการขับก่อนหน้า หรืออัตราใช้พลังงานสูง ไม่ได้หมายความว่าพลังงานหายไปทั้งหมด
Checklist ก่อนใช้ DC Fast Charge
- หัวชาร์จตรงกับรถ
- สถานีกำลังเหมาะกับรถ
- ตรวจราคา
- ตรวจค่าจอด
- มีบัญชีและช่องทางชำระเงิน
- ตรวจสถานะสถานี
- มีสถานีสำรอง
- พอร์ตชาร์จไม่มีความเสียหาย
- สายไม่ตึงหรือพาดทางรถ
- ทราบวิธีหยุดและปลดหัว
- ไม่ปล่อยรถขวางหลังชาร์จเสร็จ
หลังจากเข้าใจ DC Fast Charging แล้ว ควรอ่านอะไรต่อ?
- ต้องการรู้ว่ารถของคุณชาร์จกี่นาทีหรือกี่ชั่วโมง → เวลาในการชาร์จรถยนต์ไฟฟ้า
- ต้องการหาเครือข่ายและสถานีระหว่างเดินทาง → ผู้ให้บริการสถานีชาร์จ EV ในไทย
- ต้องการชาร์จที่บ้านเป็นประจำ → Wall Charger คืออะไรและเลือกอย่างไร
- ต้องการเตรียมระบบไฟก่อนติดตั้ง → การติดตั้ง EV Charger และระบบไฟ
- ต้องการเข้าใจแบตเตอรี่และผลต่อการชาร์จ → เทคโนโลยีแบตเตอรี่ EV
- กำลังดู DENZA D9 → สเปกและระบบชาร์จ DENZA D9 และ รีวิว DENZA D9
สรุประบบชาร์จเร็วรถ EV
ระบบชาร์จเร็วใช้ไฟ DC ส่งเข้าสู่แบตเตอรี่ และสามารถเติมพลังงานได้เร็วกว่าการชาร์จ AC อย่างมาก แต่กำลังสูงสุดบนสเปกไม่ใช่กำลังที่รถได้รับตลอดเวลา
เวลาชาร์จจริงขึ้นอยู่กับกำลังเฉลี่ย เส้นโค้งการชาร์จ ระดับแบตเตอรี่ อุณหภูมิ ความสามารถของสถานี และระบบ BMS
ผู้ใช้ควรเปรียบเทียบเวลาชาร์จในช่วงเดียวกัน เช่น 10-80% และเลือกสถานีที่เหมาะกับรถ ไม่ควรรอชาร์จถึง 100% ทุกครั้งระหว่างเดินทางหากไม่มีความจำเป็น
คำถามที่พบบ่อย
DC Fast Charge คืออะไร?
ทำไมรถชาร์จไม่ถึงกำลังสูงสุด?
เส้นโค้งการชาร์จสำคัญอย่างไร?
ควรชาร์จเร็วถึงกี่เปอร์เซ็นต์?
ใช้สถานี 300 kW กับรถที่รับกำลังชาร์จ 100 kW ได้หรือไม่?
แหล่งข้อมูลอ้างอิงเพิ่มเติม: Alternative Fuels Data Center — Charging Electric Vehicles in Public และ การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค — เอกสาร EV Charging และมาตรฐานการติดตั้งทางไฟฟ้า
ติดต่อเรา | จองซื้อ & ทดลองขับ
อยากเป็นเจ้าของหรือสนใจทดลองขับรถยนต์ไฟฟ้า Denza รถยนต์ไฟฟ้าหรูที่ตอบโจทย์ทั้งครอบครัวและสมรรถนะขั้นสุด ติดต่อ Denza BD Ultimate ได้ทุกสาขาพร้อมทีมงานให้คำปรึกษาและบริการครบวงจร
- สถานที่
- สาขาสงขลา: 312 หมู่ 7 ตำบลท่าช้าง อำเภอบางกล่ำ จังหวัดสงขลา 90110
- สาขาภูเก็ต: 99/99 หมู่ 5 ตำบลรัษฎา อำเภอเมืองภูเก็ต จังหวัดภูเก็ต 83000
- Facebook: Denza BD Ultimate
- Instagram: Denza BD Ultimate
- Youtube: Denza BD Ultimate
- Tiktok: Denza BD Ultimate
- LINE: Denza BD Ultimate
- Website: www.denzabdultimate.com/th/
- ทดลองขับ: คลิกเลย!
